الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
210
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
خداى تعالى گويد : ( وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ - 133 / آل عمران ) و ( وَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ - 114 / آل عمران ) . و ( يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِراعاً - 44 / ق ) ( هنگامهاى كه براى خروجشان ، زمين به سرعت شكافته شود و آنها به آسانى از دل زمين برخيزند و محصورشان كنيم ) . و آيه : ( يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً - 43 / معارج ) . سَرَعَانُ القومِ : طليعه و پيشاپيش قوم و نيز گفتهاند - سَرْعَانَ ذَا إِهَالَةً - يعنى سرعت و سريع الخير كسى است كه چيزى را قبل از وقت آن مىبخشد و اين واژه مبنى از سَرُعَ است ( يعنى همواره حركت حرف آخرش مبنى بر فتحه است ) مثل وشْكان « 1 » از - و شك - و عجْلان از عجل . كه هر دو واژه در معنى سرعان يعنى شتاب و سرعت است ) . خداى تعالى گويد : ( إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ - 199 / آل عمران ) و ( سَرِيعُ الْعِقابِ - 165 / انعام ) كه تنبّه و آگاهى بر معنى آيه : ( إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ - 82 / يس ) . سرف : السَّرَف : تجاوز كردن و در گذشتن از حدّ در هر كارى كه انسان آن را انجام مىدهد هر چند كه در مورد انفاق يعنى بخشش ( كه به كار رفتنش نهى شده ) مشهورتر است . خداى تعالى گويد : ( وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا - 67 / فرقان ) ( كسانى كه به گاه انفاق و بخشش زياده روى و تنگ نظرى نكردند ) و آيه : ( وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً وَ بِداراً -
--> ( 1 ) مصدر اين فعل با سه حركت حرف اوّل ( وَشكا - وُشكا - وشاكة - وشكانا ) است . و شك الامر : آن كار نزديك شد . ولى وشكان - وشكا - وشكان - هم درست است و به كار بردن اين فعل به معنى نزديكى وقوع فعل جمله است كه آن را ( از افعال مقاربة مىدانند ) و مضارع آن بيشتر از ماضى به كار مىرود يعنى - يوشك ، نه - اوشك و و شك - استعمال اسم فاعل آن كم است .